Vào năm 1998, Kodak có 170 nghìn nhân viên và bán ra 85% lượng phim ảnh toàn cầu. Chỉ vài năm sau, mô hình kinh doanh của họ biến mất và họ phá sản. Điều xảy ra với Kodak cũng sẽ xảy ra với rất nhiều ngành công nghiệp trong 10 năm tới – và tất cả chúng ta đều không nhận ra nó. Nếu trở lại thời điểm 1998 bạn có nghĩ chỉ 3 năm sau bạn sẽ không chụp ảnh bằng phim nữa không? Nên nhớ máy ảnh kỹ thuật số ra đời vào năm 1975. Chiếc đầu tiên chỉ có 10 nghìn điểm ảnh, nhưng nó lại tuân thủ định luật Moore. Cũng giống nhiều công nghệ khác, máy ảnh kỹ thuật số là một nỗi thất vọng suốt một thời gian dài trước khi vươn lên mãnh liệt và trở phổ biến chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Giờ đây điều tương tự sẽ xảy ra với AI (trí tuệ nhân tạo), chăm sóc sức khỏe, tự động hóa, xe điện tử, giáo dục, in 3D, nông nghiệp và việc làm. Chào mừng các bạn đến với Nền Cách Mạng Công Nghiệp lần thứ Tư. Chào mừng đến với Thời Đại Cấp Số Mũ.
Phần mềm sẽ phá vỡ mọi ngành nghề truyền thống trong 5-10 năm tới. Uber chỉ là một công cụ phần mềm, nó không sở hữu bất cứ chiếc xe nào, và giờ nó đang là công ty taxi lớn nhất thế giới. Airbnb đang là công ty quản lý khách sạn lớn nhất thế giới cho dù nó không sở hữu bất cứ khách sạn nào.
Trí tuệ nhân tạo: Máy tính đang tốt lên theo cấp số mũ trong khả năng hiểu biết về thế giới. Đầu năm nay, một chiếc máy tính đã đánh bại kỳ thủ cờ vây giỏi nhất thế giới, điều này xảy ra sớm hơn dự kiến đến 10 năm. Ở Mỹ, luật sư mới ra trường đang rất khó xin việc. Với hệ thống Watson của IBM, bạn có thể có được những chỉ dẫn pháp lý chỉ trong vòng vài giây, với độ chính xác là 90%, so với mức 70% của con người. Vậy nên nếu bạn đang học luật, hãy dừng lại ngay. Trong tương lai 90% luật sư sẽ biến mất, chỉ còn lại những chuyên gia. Watson cũng đang giúp các bác sỹ chẩn đoán ung thư, chính xác hơn 4 lần các bác sỹ thực thụ. Tính năng nhận diện khuôn mặt của Facebook cũng tỏ ra vượt trội so với con người. Vào năm 2030 máy tính sẽ thông minh hơn con người.
Ô tô tự động: Chiếc ô tô tự lái đầu tiên sẽ chính thức ra mắt vào năm 2018. Đến khoảng năm 2020, toàn bộ nền công nghệp sản xuất ô tô sẽ sụp đổ. Bạn sẽ không còn muốn sở hữu xe nữa. Bạn sẽ lấy điện thoại gọi xe, nó sẽ xuất hiện trước cửa nhà bạn và đưa bạn đến địa điểm bạn cần đến. Bạn sẽ chẳng phải lo chỗ đậu xe, bạn chỉ phải trả tiền cho khoảng cách di chuyển thực tế và có thể tranh thủ làm việc trên đường đi. Con cái chúng ta sẽ không phải thi lấy bằng và sẽ không bao giờ sở hữu xe. Điều này sẽ thay đổi diện mạo các thành phố bởi lượng xe sẽ giảm từ 90-95%. Chúng ta sẽ biến những bãi đậu xe thành công viên. Công nghệ lái xe tự động cũng sẽ cứu một triệu người mỗi năm khỏi tai nạn giao thông.
Tất cả công ty sản xuất ô tô có thể sẽ phá sản. Các công ty sản xuất xe truyền thống luôn tìm cách để tạo ra những chiếc xe tốt hơn, trong khi các công ty công nghệ (Tesla, Apple, Google) lại tìm cách đặt máy tính sau tay lái. Rất nhiều kỹ sư tại Volkswagen và Audi đang vô cùng lo ngại thế lực đang lên của Tesla.
Các công ty bảo hiểm cũng sẽ gặp rắc rối lớn nếu không còn tai nạn giao thông, giá dịch vụ bảo hiểm sẽ rẻ hơn 100 lần. Mô hình kinh doanh bảo hiểm ô tô sẽ biến mất.
Lĩnh vực bất động sản cũng sẽ thay đổi. Bởi nếu có thể làm việc từ xa, người ta sẽ có xu hướng rời xa thành phố để về sống ở các vùng quê yên bình và tươi đẹp.
Ô tô điện sẽ phổ biến sau năm 2020. Các thành phố sẽ bớt ồn ào bởi tất cả xe cộ đều chạy bằng điện. Điện sẽ trở nên rẻ và sạch hơn đáng kể: các sản phẩm điện mặt trời đã phát triển cấp số mũ trong 30 năm qua thế nhưng đến tận bây giờ bạn mới có thể thấy tác động của nó. Năm vừa rồi sản lượng điện mặt trời đã lần đầu tiên vượt qua sản lượng điện bằng nguyên liệu hóa thạch. Giá điện mặt trời sẽ giảm tới mức tất cả các công ty khai thác than đều sẽ phải đóng cửa trước năm 2025.
Điện càng rẻ nước càng dồi dào. Hiện nay lượng điện tiêu thụ để tách muối nước biển chỉ vào khoảng 2kWh cho mỗi mét khối. Chúng ta sẽ có nước uống đến mọi ngóc ngách trên thế giới. Hãy tưởng tượng viễn cảnh bất cứ ai cũng có thể uống bao nhiêu nước tùy thích mà gần như chẳng phải tốn tiền.
Chăm sóc sức khỏe: Sẽ có những công ty chế tạo ra được máy y tế (giống máy Tricorder trong loạt phim Star Trek) có thể làm việc cùng điện thoại của bạn, nó có thể quét võng mạc, xét nghiệm máu, và đo kiểm hơi thở của bạn. Rồi nó sẽ phân tích 54 dấu sinh học mà từ đó có thể xác định được gần như bất cứ bệnh lý nào. Dịch vụ này rồi sẽ rẻ, và chỉ trong vài năm tới đây thôi mọi người trên hành tinh này đều có thể tiếp cận được dịch vụ y tế đẳng cấp thế giới, mà gần như không tốn phí.
In 3D: Giá cho một thiết bị in 3D rẻ nhất đã giảm từ 18 nghìn USD xuống còn 400USD chỉ trong vòng 10 năm. Và cũng trong thời gian đó tốc độ đã tăng gấp 100 lần. Mọi công ty da giày lớn đều đã bắt đầu áp dụng công nghệ in 3D cho sản phẩm của mình. Những phụ tùng máy bay cũng đã được in 3D tại các sân bay vùng xa. Trạm vũ trụ quốc tế giờ cũng có một chiếc máy in để giảm bớt áp lực phụ tùng thay thế.
Tại thời điểm này, các điện thoại thông minh thế hệ mới đã được tích hợp khả năng quét 3D. Bạn hoàn toàn có thể quét chân mình để in một đôi giày vừa khít. Ở Trung Quốc, người ta đã in ra cả một tòa nhà 6 tầng. Đến năm 2027, 10% sản phẩm trong mọi lĩnh vực sẽ được tạo ra bởi máy in 3D.
Nông nghiệp: trong tương lai sẽ có robot trong lĩnh vực công nghiệp với giá chỉ 100USD. Người nông dân ở các nước thứ 3 sẽ trở thành nhà quản lý trên cánh đồng của mình thay vì phải bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Nông nghiệp thủy canh sẽ cần ít nước hơn. Hiện nay các nhà khoa học đã sản xuất được thịt bò từ đĩa Petri (phòng thí nghiệm) và đến năm 2018 sẽ rẻ hơn thịt bò thật. Hiện tại 30% diện tích nông nghiệp đang được sử dụng chỉ để phục vụ bò. Hãy tưởng tượng đến lúc chúng ta không cần khoảng diện tích đó nữa. Hiện nay nhiều mô hình khởi nghiệp hứa hẹn sẽ sớm đưa đạm côn trùng ra thị trường. Nó chứa nhiều đạm hơn cả thịt và sẽ được dán nhãn “nguồn đạm thay thế” (bởi nhiều người vẫn chưa thể ăn côn trùng).
Bitcoin sẽ trở nên phổ biến ngay trong năm nay và thậm chí sẽ trở thành đồng tiền dự trữ chính.
Tuổi thọ: Hiện tại, tuổi thọ trung bình của con người kéo dài thêm 3 tháng mỗi năm. Bốn năm trước tuổi thọ trung bình là 79, và giờ là 80. Bản thân mức tăng này cũng đang tăng và đến năm 2036 mức tăng sẽ là 1 năm mỗi năm. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ dễ dàng vượt xa ngưỡng 100 tuổi.
Giáo dục: Chiếc điện thoại thông minh rẻ nhất hiện đang ở mức 10USD. Đến năm 2020, 70% nhân loại sẽ sử hữu điện thoại thông minh. Điều đó có nghĩa là mọi người đều có cơ hội được tiếp xúc với nền giáo dục tiêu chuẩn quốc tế.
(Dịch từ Robert M. Goldman, ảnh: Don Davis)
